Με τον όρο αμηνόρροια περιγράφεται η παρατεταμένη απουσία της έμμηνου ρύσης η οποία μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικούς λόγους. Σε ορισμένες φάσεις της ζωής μιας γυναίκας η αμηνόρροια προκαλείται λόγο εγκυμοσύνης, θηλασμού ή μετά την εμμηνόπαυση. Όταν όμως, κάτι τέτοιο συμβαίνει κατά την αναπαραγωγική ηλικία χωρίς προφανή αιτία, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Ο εμμηνορροϊκός κύκλος ρυθμίζεται από ένα σύνθετο ορμονικό σύστημα, στο οποίο συμμετέχουν ο εγκέφαλος, η υπόφυση, οι ωοθήκες και η μήτρα. Για τον λόγο αυτό, μια διαταραχή σε οποιοδήποτε σημείο αυτής της διαδικασίας μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση της περιόδου. Μια περιστασιακή καθυστέρηση δεν υποδηλώνει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα. Ωστόσο, όταν η έμμηνος ρύση απουσιάζει για τρεις ή περισσότερους συνεχόμενους κύκλους, είναι σημαντικό να αναζητηθεί η αιτία με τη βοήθεια γυναικολόγου.
Αμηνόρροια: Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής
Η αμηνόρροια ανάλογα με το ιστορικό της περιόδου χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες την πρωτοπαθή και τη δευτεροπαθή.
Η πρωτοπαθής αμηνόρροια αφορά κορίτσια που δεν έχουν εμφανίσει ακόμη την πρώτη τους περίοδο μέχρι την αναμενόμενη ηλικία. Συνήθως, ο γυναικολογικός έλεγχος χρειάζεται όταν η έμμηνος ρύση δεν έχει ξεκινήσει μέχρι περίπου τα 15 έτη. Η ιατρική αξιολόγηση έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν δεν εμφανίζονται τα αναμενόμενα στοιχεία της εφηβικής ανάπτυξης.
Αντίθετα, η δευτεροπαθής αμηνόρροια αφορά γυναίκες που είχαν στο παρελθόν φυσιολογική περίοδο, αλλά στη συνέχεια η έμμηνος ρύση σταματά για τουλάχιστον τρεις συνεχόμενους μήνες.
Η διάκριση ανάμεσα στις δύο μορφές είναι σημαντική, καθώς τα πιθανά αίτια και ο διαγνωστικός έλεγχος μπορεί να διαφέρουν.
Ποια είναι τα συχνότερα αίτια της αμηνόρροιας;
Η αμηνόρροια μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικούς παράγοντες, γι’ αυτό και η διερεύνηση της αιτίας εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό και τα συνοδά συμπτώματα. Εφόσον δεν υπάρχει κύηση, ο γυναικολόγος εξετάζει άλλες πιθανές αιτίες που σχετίζονται με ορμονικές διαταραχές, τον τρόπο ζωής, τη λήψη φαρμάκων ή παθήσεις του αναπαραγωγικού συστήματος.
Στα συχνότερα αίτια περιλαμβάνονται:
- Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, το οποίο μπορεί να διαταράξει την ωορρηξία και να οδηγήσει σε απουσία περιόδου.
- Οι διαταραχές του θυρεοειδούς και τα αυξημένα επίπεδα προλακτίνης, καθώς επηρεάζουν τις ορμόνες που ρυθμίζουν τον εμμηνορροϊκό κύκλο.
- Η απότομη απώλεια ή σημαντική αύξηση βάρους, που μπορεί να μεταβάλει την ορμονική ισορροπία και τη φυσιολογική λειτουργία των ωοθηκών.
- Η πολύ έντονη σωματική άσκηση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με χαμηλή πρόσληψη θερμίδων ή ανεπαρκή διατροφή.
- Το έντονο και παρατεταμένο στρες, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τα ορμονικά σήματα που συμμετέχουν στην ωορρηξία και την έμμηνο ρύση.
- Η πρόωρη μείωση της λειτουργίας των ωοθηκών, που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές μεταβολές ή διακοπή του κύκλου πριν από τη φυσιολογική ηλικία της εμμηνόπαυσης.
- Ορισμένα φάρμακα, όπως συγκεκριμένα ορμονικά σκευάσματα, αντικαταθλιπτικά ή άλλες θεραπείες που μπορούν να επηρεάσουν τον κύκλο.
- Οι ανατομικές διαταραχές της μήτρας ή του γεννητικού συστήματος, καθώς και οι ενδομήτριες συμφύσεις, που μπορεί να εμποδίζουν τη φυσιολογική εμφάνιση της περιόδου.
- Ορισμένες παθήσεις της υπόφυσης, των ωοθηκών ή άλλων ενδοκρινών αδένων, οι οποίες επηρεάζουν την παραγωγή και τη ρύθμιση των αναπαραγωγικών ορμονών.
Αμηνόρροια: Συμπτώματα
Η αμηνόρροια εκτός από την απουσία της περιόδου, συνήθως συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα.
Επιπλέον συμπτώματα είναι:
- Η αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή στο σώμα, καθώς και η εμφάνιση ακμής, μπορεί να σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων.
- Η τριχόπτωση ή οι αλλαγές στην ποιότητα των μαλλιών μπορεί να συνδέονται με ορμονικές μεταβολές.
- Οι εξάψεις, η νυχτερινή εφίδρωση και η κολπική ξηρότητα μπορεί να εμφανιστούν όταν μειώνονται τα επίπεδα των οιστρογόνων.
- Οι πονοκέφαλοι ή οι διαταραχές της όρασης μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλες ορμονικές διαταραχές.
- Η έκκριση υγρού από τους μαστούς, χωρίς εγκυμοσύνη ή θηλασμό, μπορεί να σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα προλακτίνης.
- Ο πόνος, το αίσθημα βάρους ή η δυσφορία στην περιοχή της λεκάνης μπορεί να υποδηλώνουν κάποια υποκείμενη γυναικολογική αιτία.
- Οι σημαντικές μεταβολές στο σωματικό βάρος μπορεί να επηρεάζουν την ορμονική ισορροπία και τη λειτουργία του κύκλου.
- Η δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης μπορεί επίσης να συνυπάρχει, ιδιαίτερα όταν η αμηνόρροια σχετίζεται με διαταραχές της ωορρηξίας.
Τέλος, η συνολική αξιολόγηση των συμπτωμάτων βοηθά τον γυναικολόγο να εντοπίσει την πιθανή αιτία και να επιλέξει την κατάλληλη αντιμετώπιση για κάθε περίπτωση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση της αμηνόρροιας βασίζεται αρχικά στο ιατρικό ιστορικό και στην αξιολόγηση του εμμηνορροϊκού κύκλου. Συμπληρωματικά ο γυναικολόγος εξετάζει παράγοντες όπως οι μεταβολές στο βάρος, η διατροφή, η άσκηση, το στρες και η λήψη φαρμάκων. Στη συνέχεια, σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας εξετάζεται και η πιθανότητα εγκυμοσύνης. Επίσης, αν χρειάζεται ακολουθούν γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα πυέλου και ορμονικός έλεγχος μέσω αιματολογικών εξετάσεων. Ανάλογα με τα αποτελέσματα του αρχικού ελέγχου, ο ιατρός καθορίζει αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και διαμορφώνει το κατάλληλο πλάνο αντιμετώπισης.
Πώς αντιμετωπίζεται η αμηνόρροια;
Η αντιμετώπιση της αμηνόρροιας εξαρτάται από την αιτία που έχει επηρεάσει τον εμμηνορροϊκό κύκλο. Στόχος δεν είναι μόνο η επανεμφάνιση της περιόδου, αλλά και η αποκατάσταση της ορμονικής ισορροπίας και η προστασία της υγείας της γυναίκας.
Όταν η αμηνόρροια σχετίζεται με χαμηλό σωματικό βάρος, ανεπαρκή διατροφή ή έντονη άσκηση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες. Αντίστοιχα, σε ορμονικές διαταραχές, όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, οι διαταραχές του θυρεοειδούς ή η αυξημένη προλακτίνη, η θεραπεία προσαρμόζεται στο συγκεκριμένο πρόβλημα.
Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ορμονική αγωγή, ενώ όταν υπάρχει ανατομικό αίτιο, όπως ενδομήτριες συμφύσεις, μπορεί να προταθεί επεμβατική αντιμετώπιση.
Αν παρατηρείτε παρατεταμένη απουσία της περιόδου ή αλλαγές στον εμμηνορροϊκό σας κύκλο, είναι σημαντικό να προχωρήσετε σε γυναικολογικό έλεγχο. Ο Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος Αδάμ Σ. Μιλτιάδης, μπορεί να αξιολογήσει τα συμπτώματα και να οργανώσει τον κατάλληλο έλεγχο με βάση τις ανάγκες κάθε γυναίκας. Επικοινωνήστε με το ιατρείο για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας.
